Om gezondheidsschade bij vooral jongeren beter in beeld te krijgen, start 1 januari een landelijk meldpunt waar artsen vapegerelateerde klachten anoniem kunnen melden.
Kinder- en longartsen slaan alarm over de snel toenemende gezondheidsschade door vapen, vooral bij jongeren. Wat tot nu toe in losse meldpunten en casussen opdook, blijkt volgens hen slechts het topje van de ijsberg. Daarom richten de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en de longartsenvereniging NVALT, in samenwerking met het RIVM en het ministerie van VWS, één landelijk meldpunt op waar artsen vermoedelijke vapegerelateerde klachten en ziektebeelden kunnen registreren. Vanaf 1 januari 2026 kan iedere arts – van jeugdarts en huisarts tot medisch specialist – patiënten volledig geanonimiseerd aanmelden, zodat de gegevens niet naar individuen zijn terug te voeren.
Het meldpunt moet vooral duidelijk maken welke klachten voorkomen, hoe vaak ze optreden en bij welke groepen patiënten. Het gaat daarbij niet alleen om ernstige longproblemen of ziekenhuisopnames, maar ook om meer “vage” of milde klachten zoals benauwdheid, hoofdpijn, slaapproblemen, concentratieverlies en slechter herstel van botbreuken. Artsen signaleren dat bij sommige jongeren “alles, echt alles, moeizamer gaat” sinds zij vapen: traplopen, sporten, leren op school en herstel na ziekte of letsel. Door die ervaringen systematisch vast te leggen, hopen initiatiefnemers patronen te zien die nu verborgen blijven, en zo eerder te ontdekken wanneer een nieuwe stof in vapes tot acute of chronische schade leidt – vergelijkbaar met de EVALI-uitbraak in de Verenigde Staten in 2019.
De meldingen worden door het RIVM verzameld en elke zes maanden geanalyseerd. De halfjaarlijkse rapportages moeten trends en risicogroepen in beeld brengen en een stevige basis bieden voor beleid, zowel lokaal als landelijk. De artsen hopen dat de cijfers niet alleen de politiek wakker houden rond vapen, maar ook helpen om strengere regelgeving, toezicht en preventie te onderbouwen. Tegelijkertijd moet het meldpunt de medische praktijk veranderen: volgens de longartsen zou bij elke jonge patiënt in de spreekkamer expliciet naar vapen gevraagd moeten worden, zodat klachten sneller aan nicotine- en dampgebruik worden gekoppeld en direct bij het meldpunt terechtkomen.
Al in november beschreven kinder- en longartsen in Medisch Contact waarom bestaande initiatieven tekortschoten: meldpunten waren versnipperd, weinig bekend en leverden te weinig data op, vooral buiten het ziekenhuis. Met het nieuwe nationale vapemeldpunt willen zij die versnippering doorbreken en één centrale plek creëren waar artsen vrijwillig en laagdrempelig kunnen melden. Door de digitale vragenlijst kort maar informatief te houden, verwachten de initiatiefnemers dat drukbezette artsen toch bereid zijn structureel bij te dragen. Uiteindelijk moet het meldpunt helpen om de werkelijke omvang van de vapeschade zichtbaar te maken, en zo zowel de individuele zorg voor patiënten als het bredere beleid tegen vapen aanzienlijk te versterken.
Bronnen
- Het Parool — Longartsen starten landelijk meldpunt voor klachten door vapen: ‘Moet bij iedere patiënt aan bod komen’
Longartsen openen vapemeldpunt en pleiten ervoor vapen standaard te bespreken met iedere patiënt. - de Volkskrant — Nederland krijgt een meldpunt voor gezondheidsschade door vapen: ‘Alles, echt alles, gaat moeizamer’
Artikel beschrijft patiënten bij wie alledaagse dingen, van lopen tot leren, moeizamer gaan door vapen. - De Medisch Specialist — Landelijk meldpunt moet gezondheidsschade door vapen beter in beeld brengen
FMS licht toe hoe het meldpunt artsen helpt vapegerelateerde gezondheidsschade beter landelijk in kaart te brengen. - NVALT — Kinder- en longartsen starten landelijk meldpunt voor klachten door vapen
NVALT en NVK kondigen meldpunt aan waar artsen vapeklachten geanonimiseerd melden voor landelijke monitoring. - Skipr — Kinder- en longartsen starten meldpunt klachten door vapen
Zorgvakblad belicht samenwerking van artsen, RIVM en VWS en het beleidsdoel achter het vapemeldpunt. - Pharmaceutisch Weekblad — Artsen lanceren landelijk meldpunt voor klachten door vapen
PW focust op gevolgen voor apotheekpraktijk en oproep aan artsen vapegerelateerde klachten actief te melden. - Medisch Contact — Landelijk vapemeldpunt voor artsen van start
Medisch Contact beschrijft start van het meldpunt per 1 januari en praktische werking voor artsen. - Medisch Contact — Kinder- en longartsen zetten landelijk meldpunt vapen op
Voorafgaand stuk gaat in op redenen om meldpunt op te richten en eerdere versnipperde registraties. - Zorgkrant — Gezondheidsschade door vapen door landelijk meldpunt beter in beeld gebracht
Analyse van de problematiek (beperkte en gefragmenteerde registraties) en redenen om meldpunt op te richten.